Kundera ve Rilke: Bir İş Olarak Ölüm

"Ölüm korkunç bir uğraştır. Babam günlerce ateşler içinde can çekişti ve bana çalışıyormuş gibi geldi. Ter içindeydi ve bütünüyle can çekişmesine vermişti kendisini, sanki ölüm, gücünün üstünde bir şeymiş gibi. Yatağının yanında oturduğumu bile bilmiyordu, benim varlığımı bile görecek halde değildi, ölüm için uğraşması onu öyle yormuştu, uzak bir hedefe varmak isteyen bir binicinin atının üstündeki hali gibi kendisini öylesine bu işe vermişti ki, artık en küçük bir gücü bile kalmamıştı."*

Kundera'nın ölüm için söyledikleri Rilke'yi anımsatıyor. Rilke de ölümün yapılan bir iş, çalışma olduğunu söylüyordu:

"Rastgele ölüyorsunuz, çektiğiniz hastalığın ölümüyle ölüyorsunuz (çünkü bütün hastalıklar bilineli beri, çeşitli ölümlerin insanların değil, hastalıkların eseri olduğu belli bir şey; hastalar için yapacak iş kalmadı adeta)."**

Yalnız, farklı düşündükleri bir yer var: Rilke hasta birinin ölümünde işi hastalığın yaptığını söylerken Kundera hastanın çalıştığını söylüyor. Yani ölüm ortak nesne ancak özneler değişiyor.


Rilke : (hastalar için yapacak iş kalmadı adeta)>(işi hastalık yapıyor)
: hastalık : ölüm

Kundera : (Babam...çalışıyormuş gibi geldi)>(işi baba/hasta yapıyor)
: hasta : ölüm



*Milan Kundera, Gülüşün ve Unutuşun Kitabı, çev.Erhan Bener, İstanbul: Can, 1991, s. 199.
**Rainer Maria Rilke, Malte Laurids Brigge'nin Notları, çev. Behçet Necatigil, İstanbul: Can, 2007, s. 12.